Tag: 2026

Samen eerlijk

Lezing van by Korstiaan van Vliet

„Bezorgt hetgeen eerlijk is voor alle mensen.” Deze tekst uit Romeinen 12 houdt ons voor dat we iedereen zonder aanziens des persoons gelijk en eerlijk moeten behandelen. Maar hoe vertaal je deze Bijbeltekst naar de politiek? Ben jij eerlijk? Ben ik eerlijk? Een vraag die we elkaar of onszelf niet zomaar stellen. En als die gesteld wordt, zegt niemand: nee, ik ben niet eerlijk. We staan allemaal graag bekend als goudeerlijk. De meesten van ons zullen ook echt hun best doen om zo eerlijk mogelijk te zijn. Maar zijn we daarmee ook echt eerlijk of ligt dit subtieler? En hoe zit het met eerlijkheid in de politiek? Natuurlijk spreekt Romeinen 12 over eerlijkheid in het verband van onderlinge liefde in de christengemeente. Dit is niet zomaar toepasbaar in de politiek. Maar een passage als „heb een afkeer van het boze en hang het goede aan” (12:9) kun je toch moeilijk ”afhankelijk van de situatie toen” noemen. Romeinen 12 heb ik proberen te lezen met een politieke bril. Ik struikelde echter steeds over passages die heel lastig toepasbaar zijn in de politiek. „Hebt elkander hartelijk lief met een broederlijke liefde, met eer de een de ander voorgaande…” (12:10). Dat lukt nog wel binnen de christelijke partijen. Maar hoe zit dat met partijen die ideologisch diametraal tegenover ons staan? Of de passage: „Zegent hen die u vervloeken” (12:14). Vervloeken gebeurt niet letterlijk, maar lelijke verwijten vliegen dagelijks door de plenaire zaal. En dan reageren met zegenen? Het woord ”eerlijk” staat letterlijk in Romeinen 12:17: „Bezorgt hetgeen eerlijk is voor alle mensen.” Ofwel: behandel zonder aanziens des persoons iedereen gelijk en eerlijk. Maar hoe vertaal je deze Bijbeltekst naar de politiek?

Navolgers van Christus

Eerlijk zijn doe je sámen. Eerlijk zijn is dus gekoppeld aan de naaste of aan onze Schepper. Je hebt dus de ander of de Ander met een hoofdletter nodig om eerlijk te kunnen zijn. Een samenleving is enorm gebaat bij eerlijkheid. ”Samen” geldt voor ál onze naasten. Samen eerlijk zijn betekent dus eerlijk zijn voor iedereen. Die kwetsbare dakloze, die harde zakenman, die gewetenloze crimineel, die noeste visser en die politicus die het bloed onder je nagels vandaan haalt. Zij mogen allemaal een beroep doen op een eerlijke behandeling. Van ons persoonlijk en van de overheid.

Eerlijk zijn in de politiek houdt in: behandel de ander zoals jezelf behandeld wilt worden. Maar hoe geven we die eerlijkheid vorm als christenpolitici? Moeten we daarin niet navolgers van Christus zijn? De Zoon van God betoonde Zich volmaakt in rechtvaardigheid, liefde en barmhartigheid. Dat betekent voor ons politieke handelen dat we rechtvaardig en barmhartig zijn, met liefde voor de medemens en oog voor de omstandigheden. Daarbij moeten we open en eerlijk zijn over onze motieven.

Migranten

Ik neem ”asiel” als voorbeeld. Je wilt als christenpoliticus barmhartig zijn voor de naaste in nood. De Heere Jezus geeft ons deze belangrijke opdracht. Mensen die met gevaar voor eigen leven uit oorlogsgebieden vluchten, moeten we helpen. Maar er zijn nog wel een paar dingen om rekening mee te houden. Onze woningmarkt en onze voorzieningen piepen en kraken onder de al jaren aanhoudende stroom migranten. De bevolkingssamenstelling verandert. Steeds meer inwoners van ons land hangen de islam aan. Deze religie is echter dominant in negen van de tien landen waar christenvervolging het meest plaatsvindt. Bovendien komen lang niet alle migranten om veiligheidsredenen hiernaartoe. We zien steeds meer alleenreizende jonge mannen.

Het is niet eerlijk om te zeggen: alle grenzen moeten dicht. Dat kan niet in verband met wetten en verdragen en is bovendien niet barmhartig. Anderzijds is de grenzen onbeperkt openzetten ook niet eerlijk. Dan suggereer je een barmhartige oplossing die dat eigenlijk niet is. Want er zijn geen woningen, er is geen draagvlak en de voorzieningen zijn niet bestand tegen de huidige onbeperkte aantallen migranten, zo rapporteerde vorig jaar een staatscommissie.

Samen eerlijk is, denk ik: streven naar een forse daling van de instroom door opvang in de regio te bieden, door meer tijdelijke opvang en door selectiever te zijn: wie hebben onze hulp echt nodig? Wat de SGP betreft is het ook eerlijk om er open over te zijn dat je het liefst vervolgde christenen opvangt. Zij hebben in het Midden-Oosten en Afrika vaak geen plek waar ze terechtkunnen en passen goed bij de christelijke wortels van ons land. Aanhangers van de islam hebben veel meer keuze als het gaat om een veilig heenkomen. En eerlijk gezegd is de groeiende islamisering een bron van zorg.

Boeren

Een ander voorbeeld is hoe we met de natuur en onze boeren omgaan. Hier geldt de Bijbelse opdracht om de schepping te bewaren. Als rentmeester mogen we geen roofbouw plegen op de aarde. Stikstof stelt ons echter voor een dilemma. Is het eerlijk dat we op basis van ter discussie staande wetenschappelijke inzichten duizenden boeren in onzekerheid houden over of ze nu illegaal zijn of niet? Is het eerlijk om in een land met ruim 18 miljoen inwoners te streven naar een staat van de natuur die meer past bij de jaren vijftig? En mogen we daar de toekomst en inkomens van tienduizenden boeren voor opofferen? Is het eerlijk dat we mest laten afvoeren met vrachtwagens en vervolgens met aardgas gemaakt kunstmest aanvoeren, omdat er toch mest nodig is voor de groei van gewassen? Ook hier twee klippen. Enerzijds een bijna religieuze aandacht voor klimaat, natuur en dier, zonder oog voor de mens. Anderzijds een te economische blik, zonder oog voor de gevolgen van onze keuzes voor de schepping. Eerlijke stuurmanskunst is nodig om goed met deze dilemma’s om te gaan.

Wijsheid

Op de juiste manier omgaan met deze dilemma’s is voor de SGP een dagelijkse zoektocht, waarbij het ons aan de nodige wijsheid ontbreekt. „Maar indien iemand wijsheid ontbreekt, dat hij ze van God begere”, lezen we in Jakobus 1. Salomo schrijft: „Voorwaar, er is geen mens rechtvaardig op aarde, die goed doet, en niet zondigt” (Prediker 7:20). Vanuit die vernederende wetenschap mogen we blijven proberen om samen eerlijk ons werk te doen. In samenleving en politiek. In het besef dat we afhankelijk zijn van God, Die mild geeft en niet verwijt.

Dhr. A.J. Flach is lid van de Tweede Kamerfractie van de SGP. Hij hield op 16 juni deze toespraak tijdens de residentiepauzedienst in de Waalse Kerk in Den Haag

 

Samen voor vervolgde christenen

Lezing van by Korstiaan van Vliet

Wees deelgenoot in de noden van de heiligen.

In het kader van christenenvervolging en de aankomende nacht van gebed van Open Doors aanstaande vrijdag wil ik stil staan bij een passage in de brief van Paulus aan de gelovigen in Rome. De Apostel schreef deze brief schreef in een tijd van grote spanning en onzekerheid. Christenen in Rome werden al langer met argwaan bekeken door de Romeinse autoriteiten. Ze werden gezien als een gevaarlijke, afwijkende groep, omdat zij weigerden de Romeinse goden te vereren. Dat leidde tot uitsluiting en vijandigheid. Na deze brief leidde dat tot zware vervolgingen onder keizer Nero na de brand van Rome. En juist in deze misschien wel verstikkende context schrijft Paulus deze woorden:

‘Verblijd u in de hoop. Wees geduldig in de verdrukking. Volhard in het gebed. Wees deelgenoot in de noden van de heiligen. Leg u toe op de gastvrijheid. Zegen wie u vervolgen. Zegen hen en vervloek hen niet.’ – Romeinen 12:12-14

Broeders en zusters, deze woorden die al bijna meer dan 2000 jaar oud zijn nu misschien wel net zo actueel als toen. Want wereldwijd worden vandaag meer dan 388 miljoen christenen vervolgd. Dat is één op de zeven christenen wereldwijd. Mensen die hun geloof niet vrij kunnen belijden. Die worden opgejaagd, vals beschuldigd, gevangengezet of zelfs vermoord.

En als ik denk aan landen als Nigeria, dan grijpt mij dat diep aan. Dorpen worden afgebrand. Voorgangers worden ontvoerd. Families raken alles kwijt. Duizenden christenen zijn daar het afgelopen jaar vermoord, alleen omdat zij de naam van Jezus dragen. Maar ook de persoonlijke verhalen uit Congo, Syrië, Pakistan, India en vele andere plaatsen in de wereld vindt er groot onrecht plaats en lijdt men omwille van het geloof.

En toch… juist vanuit deze werkelijkheid van lijden en vervolging leert Paulus ons hoe wij als christen zouden moeten leven. Ik wil stilstaan bij drie lessen uit deze tekst.

  1. De oproep om deelgenoot te zijn in de noden van onze broeders en zusters is een oproep om ons actief te laten raken door de pijn van anderen. Om in verbinding te staan met de ander, ook wanneer het moeilijk is.

    Wat mij steeds meer raakt is dat wij hier in Nederland elke zondag vrij naar de kerk kunnen gaan. We kunnen zingen, bidden, de Bijbel openen zonder angst. Terwijl miljoenen christenen die vrijheid niet hebben. En als ik eerlijk ben soms worstel ik ondanks al die vrijheid al met kleine dingen. Vroeg opstaan. De gedachte om de dienst over te slaan als het te hard regent. Een drukke agenda de week erop. Maar ergens op deze wereld riskeert een broeder of zuster vandaag zijn leven om samen te komen in het geheim, soms om maar een paar pagina’s uit de Bijbel te kunnen lezen. Dat besef en door mij te laten raken door de omstandigheden van mijn broeders en zusters heeft mij veranderd. Paulus licht andere brief dat wij als kerk van christus één lichaam zijn. En als één deel van het lichaam lijdt, dan lijdt het hele lichaam mee. De vraag aan u en mij is dus niet alleen: weten wij dat christenen vervolgd worden? De vraag is veel meer: voelen wij hun pijn nog als onze pijn?

  2. Paulus schrijft ook: “Volhard in het gebed.”

De gruwelijkheden en de enorme aantallen zijn indrukwekkend. En wat kunnen wij nou betekenen als we het lijden van der ander zo zien? Een gevoel van machteloosheid kan ons verlammen. Maar het gebed van de gemeente is nooit machteloos. Paulus doet een oproep dat vraag om reflectie. Nemen wij vervolgde christenen mee in ons dagelijks gebed? Bidden wij voor voorgangers in gevangenschap? Voor gezinnen die moeten vluchten? Voor christelijke kinderen die opgroeien onder dagelijkse dreiging? Het is mooi dat er initiatieven zijn voor gebed, zoals bijvoorbeeld de nacht van het gebed deze vrijdag georganiseerd door Open Doors. Een avond waar wereldwijd christenen samenkomen om te bidden voor de vervolgde kerk. Ook u heeft hier een gelegenheid om te verbinden en mee te doen in het volharden van dat gebed. Want soms behandelen wij gebed als een laatste redmiddel. Terwijl Paulus het juist noemt als levenslijn van de wereldwijde gemeente. Gebed verbindt ons met Christus. Gebed verbindt ons met elkaar. Gebed doorbreekt grenzen, talen en continenten. Het gebed van een rechtvaardige vermag veel. En dan sluit ik af met misschien wel de meest opvallende oproep van de Apostel. Paulus roept niet alleen op tot geduld, verbinding en volharding in tijden van vervolging. Nee, hij zegt ook:

3. “Verblijd u in de hoop.”

Dat is opmerkelijk. Want hoe kun je redelijkerwijs spreken over blijdschap en hoop ten midden in vervolging? En toch zie ik dat telkens terug bij vervolgde christenen. Ze leven onder constante dreiging. Ze hebben familie verloren. Ze kennen angst, geweld en onzekerheid. Maar toch zeggen zij: “Wij zullen niet buigen. Wij blijven Koning Jezus grootmaken.” En eerlijk gezegd: hun geloof heeft mijn geloof verdiept. En een paradigmaverschuiving in mijn denken teweeggebracht. Want ik dacht vaak dat wij hen moesten helpen. Maar steeds ontdek ik dat zij óns hier in het Westen veel meer helpen. Hun trouw en blijdschap laat ons zien wat echte hoop is. Een vreugde dat niet afhankelijk is van de feitelijke omstandigheden. Niet een vreugde dat gebaseerd is  op comfort of veiligheid. Maar hoop die gericht is op Jezus Christus, de Auteur en Voleinder van ons geloof die alle dingen nieuw zal maken. En die hoop werkt als een anker voor de ziel. En dit levend geloof maakt blij en vrij te midden van vervolging. En in deze dynamiek zien we het mysterie van het lichaam van Christus. De sterken ontfermen zich over de zwakken, maar wie is nou is de sterke en wie is de zwakke? Het lijdende deel van het lichaam lijkt geregeld juist het sterkste getuigenis te dragen en leert de kerk in het vrije Westen veel over het volgen van Jezus. De vervolgde kerk leert ons wat echte vergeving is. Wat echte standvastigheid is. Wat het betekent om trouw te blijven aan Jezus, zelfs tot aan de dood. De vervolgde kerk heeft de kerk in Nederland veel te zeggen. Maar zijn wij bereid te luisteren?

“Verblijd u in de hoop.”

Want onze zekerheid ligt niet in deze wereld of onze omstandigheden. Onze zekerheid ligt in Christus. Hij die het hoofd is van Zijn gemeente. Hij door wiens kostbaar bloed wij vrije toegang tot de Vader hebben gekregen. En Hij die beloofd dat Hij voor eeuwig onder zijn volk zal wonen. ‘Deze hoop hebben wij als een anker voor de ziel, dat vast en onwrikbaar is.’ – Hebreeën 6:19.

Mr. D.G.M. Ceder is lid van de Tweede Kamerfractie van ChristenUnie. Hij hield op 19 mei deze toespraak tijdens de residentiepauzedienst in de Waalse Kerk in Den Haag

Samen regeren

Lezing van by Korstiaan van Vliet

Politici moeten zich niet afvragen: wat levert dit op voor ‘mijn’ mensen? Maar dieper: wat doet dit met ons als samenleving? Wat is rechtvaardig, houdbaar en (zichtbaar) goed voor het grotere geheel? „Wie niet gelooft in wonderen is geen realist.” Dat zijn geen woorden van Paulus (althans niet letterlijk), maar van mijn favoriete filosoof Herman Finkers. Toch hebben ze misschien meer dan je op het eerste gezicht denkt te maken met wat Paulus in Romeinen 13:17b schrijft: „Wees bedacht op wat goed is voor alle mensen.” Paulus schreef deze woorden aan een gemeenschap in Rome die diep verdeeld was. Het is een eenvoudige zin. Maar in de toenmalige wereld was deze opdracht allesbehalve eenvoudig. In Rome leefden Joodse en niet-Joodse volgelingen van Jezus samen. Ze kwamen enorm met elkaar in botsing over gebruiken en wetten, over wat wezenlijk is en wat niet. Die verdeeldheid liep langs lijnen die we vandaag de dag goed herkennen: achtergrond, cultuur, religie, identiteit. En onder die botsingen ligt een vraag die ook van alle tijden is: wie bepaalt de koers van de samenleving? En van wie is de gemeenschap eigenlijk? „Wees bedacht op wat goed is voor alle mensen.” Dat klinkt als een vriendelijke bijzin, maar houdt een principiële keuze, een morele oriëntatie in. En de geschiedenis laat zien wat er op het spel staat. Want in het jaar 70 na Christus wordt Jeruzalem verwoest door de Romeinen. Er ontstaat in deze stad tussen Joodse en niet-Joodse volgelingen van Jezus, die tot dan toe toch samen optrokken, een geleidelijke breuk. Hun wegen scheiden in wat we later de synagoge en de kerk zijn gaan noemen. Van die breuk dragen we, tot onze spijt, tot op de dag van vandaag de gevolgen.

Genade

Wij leven opnieuw in een tijd van spanning en onzekerheid. Wereldwijd zijn er oorlogen, verschuivende machtsverhoudingen en grote vragen rond klimaat en migratie. Ook in Nederland is vertrouwen niet vanzelfsprekend. Dat merk je bijvoorbeeld aan de protesten tegen vluchtelingenopvang en de bezettingen door klimaatactivisten, aan de zorgen over bestaanszekerheid, aan mensen die zich niet gehoord voelen. Ons politieke landschap is versnipperd geworden. Hoe moeilijk is het soms om elkaar nog te vinden. In die situatie wordt iets zichtbaar van wat Paulus ook zag: samenwerken is kwetsbaar. Omdat identiteit belangrijker wordt dan samenwerking. Omdat gelijk krijgen belangrijker wordt dan het goede doen. Er is een nieuwe soort verzuiling, met bubbels waarin mensen elkaar vinden in hun weerstand tegen andere groepen mensen. Die nadruk op het individuele belang leidt echter tot vervreemding en vereenzaming. Mensen voelen zich niet meer thuis in hun buurt. Jongeren vragen zich af: waar hoor ik bij? Ben ik wel goed genoeg om mee te doen, ook als ik mezelf ben? En is er nog genade? Want genade houdt niet alleen vergeving in, maar ook: elkáár genadig zijn en elkaar grootmoedig toelaten in je omgeving en in je eigen leven. Dat is ook het probleem waar Paulus bijna 2000 jaar geleden over schreef.

Begrip opbrengen

In zo’n tijd is politiek méér dan debatten voeren en beleid maken. Het is verantwoordelijkheid dragen voor het grotere geheel. Je realiseren dat je niet voor jezelf leeft, maar méér moet maken van het talent, de rol en de positie die je gegeven zijn. Politici moeten zich niet afvragen: wat levert het op voor ‘mijn’ mensen? Maar dieper: wat doet dit met ons als samenleving? Wat is rechtvaardig, houdbaar en (zichtbaar) goed voor het grotere geheel? Het is belangrijk dat we ons zichtbaar en voelbaar bekommeren om de ziel van de samenleving.

Zeker als samenwerken kwetsbaar is. Als er een minderheidscoalitie is. Als je afhankelijk bent van mensen die anders denken, kijken en geloven. Juist dan komt het erop aan voor alle mensen het goede te doen, zoals Paulus zegt. Dat doet een beroep op onszelf. We moeten luisteren om te begrijpen, in plaats van luisteren om te reageren. Begrip opbrengen voor hoe een ander naar iets kijkt. Bezien of we er samen uit kunnen komen. De Talmoed bevat een anekdote over twee rabbijnen die zo intens met elkaar in discussie waren over de waarheid van de Thora dat de muren van het huis begonnen te schudden. Ze vielen echter niet om, maar bleven scheef staan. Als het ware uit eerbied voor beide stemmen, zolang beide stemmen maar bleven klinken. Dus: zolang we met elkaar blijven praten, blijven de muren overeind staan.

Wedstrijd

Wat dat betreft lijkt politiek tegenwoordig vaak op een wedstrijd om ”alles of niets”. Er wordt dan een politieke winst- en verliesrekening bijgehouden. Maar de vraag van Paulus laat zich niet wegduwen: ben je bedacht op wat goed is voor álle mensen? In de politiek én in de samenleving? Want samenleven doe je niet alleen. Dat vraagt onderhoud en daar zijn wij persoonlijk verantwoordelijk voor. Ergens in de marge klinkt dan die zin van Herman Finkers: „Wie niet gelooft in wonderen is geen realist.” Misschien is precies dat nodig. Geen naïef optimisme, maar het realisme dat weet hoe kwetsbaar samenwerking is en tóch gelooft dat die mogelijk is. Dat het goede het kan winnen van het eigen gelijk. Die verdeelde christelijke gemeenschap ten tijde van Paulus is voor ons zo herkenbaar. Maar we kunnen ook anno 2026 werken aan geleidelijk herstel. In kleine, betekenisvolle stappen. Buurtmoeders die omkijken naar kwetsbare kinderen in een wijk met veel problemen. Verenigingen waar mensen niet alleen samen sporten, maar elkaar zo nodig ook support bieden. Misschien is dát het wonder waar wij allemaal aan mogen meewerken.

Loslaten

Dat vraagt van politici ook loslaten. Tevreden zijn als je minder dan 100 procent van je verkiezingsprogramma kunt realiseren, doordat je anderen ook wat gunt. We zijn een coalitieland. Of we nu met een meerderheid of met een minderheid regeren, we regeren sámen. De woorden van Paulus zijn oud. Maar zijn appel is verrassend concreet.

Mr. H.S. Steen is lid van de Tweede Kamerfractie van het CDA. Zij hield op 21 april deze toespraak tijdens de residentiepauzedienst in de Waalse Kerk in Den Haag

Samen zorgen

Ds. H. van ’t Hoff (NGK Den Haag) en mr. D.J.H. van Dijk (lid van Tweede Kamer van de SGP) staan stil bij het thema Samen zorgen –  Romeinen 12:10 Heb elkaar hartelijk lief met broederlijke liefde.. Organist in deze dienst is Frans van Riessen.

 

Samen werken

Ds. C. Blenk (emeritus binnen de PKN) en mw. J. Klokkenburg (lid van de CU-SGP-fractie in Den Haag) staan stil bij het thema Samen werken n.a.v. Romeinen 12:11 Wees niet traag wat uw inzet betreft. Organist in deze dienst is Jan van Westenbrugge, hij speelt samen met fluitiste Erna Brinkman.

 

Samen leven

Ds. B. Weegink (Oude Kerk Scheveningen) en dhr. D.G. Boswijk (Tweede Kamerlid voor het CDA) staan stil bij het thema ‘Samen leven’ n.a.v. Romeinen 12:15 – Verblijd u met hen die blij zijn, en huil met hen die huilen. Organist in deze dienst is Frans van Riessen.