Auteur: Korstiaan van Vliet

Wijsheid van boven

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van dr. E. Dijkgraaf (SGP).

De mens weet wel waar hij het halen moet. Men groef in Babel niet de diepste put, maar bouwde de hoogste toren. Hoger op. Bereiken wat onbereikbaar scheen. Want daar ergens, boven in de lucht, als men daar toch komen kon. Eeuwen later reikt de menselijke hand nog vele malen hoger. Dagelijks cirkelen mensen zelfs hoger dan de hoogste wolken rond. Zou men dan de wijsheid daarboven gevonden hebben?

Wijsheid zoeken is wat mensen vaak bezighoudt. Al zou je dat niet altijd zeggen. Wie om zich heen kijkt, ziet velen dwaasheid vinden. Wat zou men dan gezocht hebben? Het is goed dat knappe koppen kennis vermeerderen. Het brengt ons voorspoed, langer leven, kennis, kunde. Maar helaas vaak ook weer dwaasheid. Zeker als de mens gaat denken de echte wijsheid gevonden te hebben. Als hij met onvoorstelbaar arrogantie denkt het zelf allemaal te kunnen.

Het leidt ons terug naar het eerste begin. Was dat nu juist niet de allereerste fout? Als God te willen zijn? Niet genoeg te hebben aan menselijke wijsheid maar alles overtreffend zelf heerser te willen zijn? Zelf bepalen wat goed en kwaad is?

Door de geschiedenis heen keert het telkens terug. De wijsheid van de mens neemt toe, stijgt hem naar het hoofd. Tot hij onder gaat. Opgaan, blinken en verzinken. Hoe kan het anders dat elke keer weer die grote culturen hoogtepunten beleven, maar niet persisteren?

En wat zegt ons dat over de moderne torens van Babel? Wat te denken van de euro, met vreugde ingehaald als welvaart brengend instrument terwijl men had kunnen weten een onbeheersbaar bouwwerk te creëren? Overmoed, wijsheid van beneden.

Is het niet goed te investeren in kennis, vooruitgang, innovatie? Natuurlijk wel. De opdracht de aarde te bouwen en te bewaren geldt ook anno 2012. Maar de geschiedenis leert wel dat wie zich verheven begint te voelen, zich niet realiseert dat een Ander al boven hem verheven is. Wie denkt met wijsheid naar boven te kunnen, mist de wijsheid van boven. Dan blijft kale wetenschap over.

Het is ook geen wonder dat het zo loopt. Want de wijsheid kan alleen van boven komen. God is de bron van alle wijsheid. Hoe kunnen we dan wijs worden zonder Hem? Hoe kan er werkelijk zegen rusten op wat niet uit Hem voortkomt? De wijze mens van tegenwoordig denkt dan: Dat is onmogelijk. God kan niet bestaan. Wij zullen ons zelf moeten verheffen. Maar het mooie is toch dat Gods bestaan niet van ons denken afhankelijk is? Hij is en zal zijn. Van eeuwigheid tot eeuwigheid.

Iets anders is of wij God kunnen begrijpen. Zijn wijsheid is zo groot ten opzichte van onze dwaasheid. Mijn leraar wiskunde legde eens uit hoe iets van Gods almacht begrepen kon worden. Stel je eens voor, zo zei hij, dat er een dier is dat in de eendimensionale wereld leeft. Het kan alleen maar voor- en achteruit. Als het een soortgenoot tegenkomt, moeten beide achteruit. Maar op een dag komt het een diertje tegen uit de tweedimensionale wereld. Het deinst al achteruit. Maar plots is het dier verdwenen en duikt achter hem weer op. Het denkt: Verschrikkelijk, dit kan niet, dit is wetenschappelijk niet te verklaren. Maar feitelijk negeert het een natuurwet die het niet kent.

God beheerst alle dimensies. Van de vierde, de tijd, weten we dat voor God duizend jaren als één dag is en één dag als duizend jaren. Hij is inderdaad van eeuwigheid tot eeuwigheid. Onbegrijpelijk voor ons. Wetenschappelijk niet te verklaren. Maar wel waarheid, feit en werkelijkheid. En hoeveel andere dimensies zullen er zijn die wij nog helemaal niet kennen? Wij moeten het doen met de kennis van beneden. Laten we opzien naar de wijsheid van boven.

Wie de wijsheid van boven niet kent, zal hier onder veel fouten maken. Zichzelf en anderen overschatten. Torens van Babel bouwen. Denken het allemaal wel te kunnen beheersen. Het besef dat de wijsheid boven is en van boven komt, maakt afhankelijk, voorzichtig, nadenkend. Natuurlijk moeten er knopen worden doorgehakt en maatregelen genomen. Maar de arrogantie van de mens die denkt het allemaal naar zijn hand te kunnen zetten, mag geen leidraad zijn. Dan wordt het opgaan, blinken en verzinken.

Laten we vragen om wijsheid van boven. Dan gaan we verder in eigen dwaasheid. Maar niet als degenen die niet weten wat te doen. Want dan mogen we Hem volgen Die de almachtige en alwijze Koning der koningen is. Dan hebben we een boodschap voor een verloren wereld. Dan mogen we uitkomen voor de eer van Zijn naam en opkomen voor het heil van al onze naasten. Dan mogen we ieder erop wijzen dat de wijsheid van boven komt.

De auteur is fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer.

Wijsheid overbrugt tegenstellingen

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van mr. J. P. H. Donner.

Wijsheid is een bij God en mensen in hoog aanzien staande deugd. Want wijsheid is meer dan weten en beter dan verstand. Wijsheid berust op inzicht in het waarom en waartoe van weten, en op het besef van de beperking van ons verstand. Vandaar dat “de vreze des Heeren het begin van alle wijsheid is.”

Wijsheid hebben we nodig; in ons dagelijks leven en om het land goed te besturen. Bij mijn recente benoeming in de Raad van State wenste vrijwel iedereen mij wijsheid toe. Dat is wat we hopen.

Er valt veel te zeggen over wat wijsheid is en wat zij inhoudt, ook vanuit Bijbels perspectief. Opvallend is wat Jakobus zegt, dat het niet gaat over het belang van wijs zijn, maar waar wijsheid uit moet blijken. Hij zegt: Geloven is mooi, maar laat het blijken in wat u doet.

Jakobus noemt onberispelijk leven en zachtmoedigheid, aspecten die je doorgaans niet met wijsheid in verband brengt. Kunnen we daar wat mee in de politiek en het dagelijks leven? De overheid is er, zoals Paulus zegt, vanwege de hardheid van onze harten. Daarom kan een overheid in incidentele gevallen wel zachtmoedigheid betrachten, maar niet als beleid. Dan schept men doorgaans meer problemen dan er worden opgelost.

De woorden van Jakobus richten zich echter niet tot de overheid. Ze richten zich tot mensen; tot ieder van ons. En als zodanig lijkt de boodschap grote relevantie te hebben, juist ook in de politiek. Dagelijks lezen of horen we in kranten en media over mensen in het openbare leven die minder dan onberispelijk leven. Zachtmoedigheid lijkt ook een essentieel criterium. Over en weer verwijt men elkaar dat de ander te hard is of te zachtmoedig. Zo gebruiken we de door Jakobus genoemde criteria dagelijks, maar dan om onderscheid te maken, en om verschil te brengen tussen mensen. Dat lijkt me niet wat Jakobus bedoeld heeft.

Stel aan je zelf hoge eisen -een onberispelijk leven- maar behandel en beoordeel anderen met zachtmoedigheid, zo begrijp ik de woorden van Jakobus. We nemen elkaar steeds makkelijker de maat, maar vragen begrip voor onszelf. Niet alleen in de politiek, maar ook in het leven van alledag. Moderne media versterken die tendens. En let wel, de media doen dat omdat wij het graag zo willen. Dat kunnen we met ons verstand namelijk beter begrijpen. Het verstand is een machtig instrument voor analyse, voor het uiteenleggen van dingen. Het kan onderscheiden, verschillen begrijpen, het kan meten en dingen duidelijk maken. In het publiek debat is het daarom zeer bruikbaar.

Maar dan gaan tegenstellingen, verwijten, tekortkomingen dat debat wel overheersen. Want ons verstand is minder goed in staat om verschillen te verzoenen, tekortkomingen te bedekken, belangen bijeen te brengen en om wat niet meetbaar is te begrijpen, zoals besef van gemeenschap, gevoel van saamhorigheid en het gegeven van wederzijdse liefde en aanvaarding. In de politiek draait het echter om dat laatste. Daarin moet het gaan om gemeenschapszin, besef van verbondenheid en inzicht in eigen tekortkomingen. Niet dat we het verstand moeten uitschakelen. Het blijft nodig, maar dan als instrument in dienst van die gevoelens en niet als zelfstandige norm of breekijzer.

Politiek gaat over samenwerken tussen wat onverzoenbaar is, overbruggen wat principieel tegengesteld is en het mobiliseren van gemeenschapszin en wederzijdse verbondenheid. In een crisis als de huidige zouden we voor alles gezamenlijk de schouders moeten zetten onder het behoud van waarden, beschaving en welzijn, maar we zien vaak slechts ruzie, tegenstellingen en verwijten.

De woorden van Jakobus bieden een goede insteek; niet die van het verstand dat alles wil uiteenleggen en analytisch begrijpen, maar die van wijsheid die zichzelf hoge eisen stelt en andere met zachtmoedigheid behandelt om zo verschillen te verenigen en tegenstellingen te overbruggen.

De eis van een onberispelijk leven lijkt daarbij welhaast onoverkomelijk. We moeten ons echter niet laten ontmoedigen in ons streven om in onze tijd een vertaling te bieden van de wijsheid die van boven komt. We moeten ook niet nodeloos wanhopen; kijk om u heen en zie hoeveel tekenen van die wijsheid we zien in het dagelijks leven. De Geest is vaardig en we weten ons gesteund en gesterkt door de laatste woorden van Christus: “En zie, Ik ben met u al de dagen, tot aan de voleinding der wereld.”

De auteur is vicevoorzitter van de Raad van State en oud-minister van Binnenlandse Zaken.

Recht en liefde

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van mr. C. G. van der Staaij (SGP).

Beste Laura,

Dank je wel voor je mailtje, dat je mij stuurde naar aanleiding van het heftige Kamerdebat over Mauro, de Angolese jongen die geen verblijfsvergunning kreeg. Je schrijft dat het je getroffen heeft hoe in de brieven van Johannes over God wordt gesproken. Hij is een liefdevolle God, Die wil dat wij onze medemensen ook liefhebben. Je vindt het heel belangrijk, zo schrijf je, dat christenen ook die liefde laten zien. Dat ze met hun daden tonen dat ze wat voor elkaar over hebben.

Zeker ook van christelijke politici verwacht je dat liefde spreekt uit hun optreden. Meer dan ooit moet duidelijk zijn dat christenen niet door rancune of angst worden meegesleept. Zij moeten brieven van Christus zijn.

Beste Laura, daar ben ik het van harte mee eens. Als wij met elkaar goed in die spiegel kijken, dan moeten we eerlijk vaststellen dat er heel wat mis is. Maar laten we niet alleen somberen. We mogen ook zegeningen tellen. Er zijn gelukkig veel voorbeelden van mensen die zich met hart en ziel inzetten voor hun medemens.

Waar jij moeite mee hebt, Laura, is dat er ook christelijke politici zijn die steun geven aan wat jij noemt “hard beleid”. Laat ik vooropstellen: ik begrijp je zorgen en vragen goed. Fijn dat je het zo vriendelijk verwoordt. Dat maak ik wel eens anders mee. Na het Maurodebat in de Kamer, regende het mails vol scheldwoorden in combinatie met Bijbelteksten.

De onderwerpen die je noemt, kan ik nu niet allemaal uitdiepen. Ik wil er graag verder met je over in gesprek als je een keer langskomt. Maar enkele dingen wil ik er graag alvast over zeggen.

Allereerst dit: Liefde moet niet worden verward met weekhartigheid of sentimentaliteit. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Liefde tot de naaste is niet vooral een gevoel, maar moet zichtbaar zijn in de daden.

Heel belangrijk vind ik ook het verschil tussen de plichten van individuele christenen en de taak van de overheid. De overheid moet juist mensen straffen die zich niet houden aan de wetten. Die “harde kant” van de overheid, de rechtshandhaving, is juist ook een vorm van de liefde. De rechtsstaat staat in dienst van de liefde.

En vergeet één ding niet: eerlijk het recht handhaven door het bestuur en door de onafhankelijke rechter is niet liefdeloos, maar nodig. Daardoor weten mensen waar ze aan toe zijn, en het voorkomt willekeur en vriendjespolitiek.

Dat zie je heel goed op het terrein van het vreemdelingenbeleid. Het was bepaald geen liefdeloosheid dat de regels voor minderjarige asielzoekers aangepast werden, waardoor het moeilijker werd om een verblijfsvergunning te krijgen. Dat werd gedaan om een einde te maken aan de praktijk dat ouders uit Afrikaanse landen hun kinderen op het vliegtuig naar Nederland zetten.

Ik weet het, als je oog in oog staat met een mens van vlees en bloed, dan gun je iedereen zijn verblijfsvergunning. Maar het is wel de taak van de overheid om weloverwogen vastgestelde regels ook te handhaven.

Daarmee is het verhaal niet uit. De menselijke maat moet altijd in acht worden genomen. We moeten goed in de gaten houden dat op zichzelf billijk beleid toch buitengewoon onbillijk kan uitpakken. Daarom moet er altijd royale ruimte zijn voor maatwerk.

Tot slot nog dit. Het kan best wel eens wringen tussen recht en liefde. In een gebroken wereld is dat ook niet te vermijden. Maar voor mij staat één ding vast: recht en liefde moeten niet tegen elkaar uitgespeeld worden. Ze moeten hand in hand gaan. Liefde is ook Gods geboden bewaren, zegt Johannes! Liefde is niet de vervanging van de wet, maar de vervulling. Is dat geen mooie gedachte?

Met hartelijke groet,

Kees van der Staaij

De auteur is fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer.

Vrijheid en gelijkheid in botsing

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van mr. G. Holdijk (SGP).

In de Bijbel (Rom. 13:4a) lezen we dat de overheid in dienst van God staat, ons ten goede. Wanneer de overheid daar serieus werk van maakt, wordt de bescherming van degenen die het goede doen een feit. Dat doen zij door het recht te stellen en te handhaven. Het recht is immers het gebinte van het gebouw van de liefde. De liefde kan in een gemeenschap niet verwerkelijkt worden zonder de vormen van het recht.

De bescherming van de burgers onderling, maar vooral tegen de macht van de staat is vastgelegd in onze Grondwet. Daarin treffen we reeds vanouds een aantal vrijheidsrechten aan: de vrijheid van godsdienst, van vereniging, van meningsuiting, van onderwijs et cetera. Die vrijheidsrechten zijn niet los te zien van de christelijke wortels van onze cultuur.

Sinds 1983 kennen wij een artikel 1 van de Grondwet dat het recht op gelijke behandeling en het verbod van discriminatie vastlegt. En wie is niet voor gelijke behandeling, tegen willekeur en tegen discriminatie? Bij enig nadenken kunnen we echter ook vaststellen dat de bescherming van de vrijheid en die van de gelijkheid met elkaar in botsing komen. In wezen gaat het dan om een botsing van individuele en gemeenschappelijke vrijheidsrechten enerzijds en politiek-maatschappelijke belangen die voor iedereen dezelfde rechten en vrijheden willen realiseren anderzijds. Dit laatste vraagt om een enorme inzet en eventueel drang vanwege de staat, ten koste van de vrijheidsrechten. Inbreuken op de vrijheid van gezinnen, scholen, politieke partijen, geloofsgemeenschappen en zelfs op het persoonlijk geweten worden dan mogelijk.

De klassieke onderscheiding tussen de publieke sector en de private sector schuift op richting de publieke sfeer. Dat leidt tot een steeds groter beslag van de staat op het private leven van burgers. Deze ontwikkeling heeft niet geringe bezwaren. Het is ingrijpend dat het streven naar meer gelijkheid zich keert tegen de verbinding tussen politiek en geloof; meer precies gezegd, tegen de traditie van de christelijke moraal gebaseerd op Gods geboden.

Anders gezegd: als de Bijbels-christelijke grens tussen het goede en het kwade vervaagt of vervangen wordt door een andere grens, gebaseerd op emancipatie en zelfbeschikking van de mens, vergruist het fundament onder onze vrijheidsrechten. Dan kan recht onrecht worden en omgekeerd. Dan is de weg geopend naar de verabsolutering van het staatsgezag. Tolerantie moet het dan afleggen tegen gelijkheidsdwang.

Christenen kunnen deze ontwikkeling niet in eigen kracht keren. In gebed, in geloof en in debat, in het parlement en daarbuiten, zal overtuigend duidelijk gemaakt moeten worden dat de gelijke behandelingsvorm niet fout is, integendeel, al moet er ruimte voor diversiteit blijven. De toepassing van deze norm moet echter niet losgemaakt worden van de traditionele, Bijbels geïnspireerde waarden en normen.

Als dat niet gebeurt, komt de vrijheid van de individuele christenburgers (en joden) alsmede die van hun verbanden in het gedrang. Dan wordt gelijkheid de vijand van de vrijheid. Dan dreigt de totalitaire staat die mensen ondergeschikt maakt aan Gode vijandige machten.

De auteur is senator voor de SGP.

De Almachtige regeert

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van prof. dr. Elbert Dijkgraaf (SGP).

Welke politieke partij zou er niet van dromen even alle macht te hebben? Verkiezingen zijn achter de rug en de eigen partij heeft de meerderheid in Tweede en Eerste Kamer. Een nieuwe tijd breekt aan. Eindelijk kan gerealiseerd worden waar we ten diepste van overtuigd zijn.

Wat zou het goed zijn voor het Nederlandse volk. Eindelijk worden de grote problemen echt aangepakt. Eenheid ontstaat er tussen economie en ecologie, de financiële problemen worden daadkrachtig opgelost, de zwakken in de samenleving worden niet getroffen maar geholpen, Bijbels genormeerde politiek wordt verwezenlijkt. Een oase in de geschiedenis.

Machthebbers

De werkelijkheid is een andere. De macht van elke partij is uiterst beperkt. In de geschiedenis hebben zich verschillende perioden voorgedaan waarin er wel degelijk sprake was van grote macht van enkelen. Daar hebben we niet de beste herinneringen aan. Macht corrumpeert, is niet voor niets een gezegde dat velen kennen. Macht heeft in politieke termen voor velen een negatieve klank. Niet voor niets.

Macht was in de historie vaak ook uiterst broos. Zelfs machthebbers die hele continenten onder de duim hadden, moesten na verloop van tijd hun handen terugtrekken. In de geschiedenis is het een steeds terugkerende beweging van opkomen, blinken en verzinken.

Macht van enkelen is ongewenst. De deling der machten is dan ook een thema dat onmiddellijk op tafel komt als een der machten machtiger wordt dan we wenselijk achten.

Maar wat is eigenlijk de macht van die overheid? Overschatten we niet vaak wat zij kan? Hoe vaak staan we niet machteloos te kijken als er zich diep ingrijpende zaken voordoen in de samenleving? Wie huivert niet bij de schietpartij in Alphen aan den Rijn? Is dit niet een voorbeeld van de beperkte invloed die de overheid heeft?

Verwonderen

Wie is als God? De mens niet. Hij altijd almachtig, wij zo vaak machteloos. De almacht van God verheugt ons. Wie let op het beperkte deel van Zijn schepping dat wij doorgronden en ziet op alles wat we nog niet begrijpen, kan zich alleen maar verwonderen in Zijn wijsheid en macht.

Wat is de reden dat we ons verheugen in de almacht Gods, maar bang worden als mensen te veel macht krijgen? Is het niet omdat we weten dat God goed is en de mens niet? De mens kreeg na de schepping de macht om het goede te doen. Hij had de vrije keus tussen goed en kwaad. En bijna meteen koos de mens een eigen route. Hij wilde als God zijn. Ontevreden met de hem toebedeelde macht. Er is niets nieuws onder de zon.

Wie inleeft wat de mens met macht doet, moet niet ontevreden zijn met de beperkte macht die de mens heeft. Wie zal ons het goede doen zien? De mens niet, maar God wel. God is de almachtige. Hij regeert. Hij is de Koning der koningen. Dat geeft rust. Dwars door alle machteloosheid van de mens heen, regeert Zijn machtige arm de vromen. De Heere zal zorgen voor het Zijne. Wij kunnen Zijn naam wel oneer aandoen, maar Hij zal zorgen dat Hij alle eer krijgt.

De auteur is lid van de Tweede Kamer voor de SGP.

Lankmoedigheid geeft ruimte

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van prof. dr. Roel Kuiper (ChristenUnie).

Lankmoedigheid lijkt geen eigenschap van onze tijd. Mensen hebben korte lontjes. Als aan onze grieven of bezwaren niet tegemoetgekomen wordt, spelen we op. Als ons iets niet bevalt, laten we dat weten en moeten er direct maatregelen worden getroffen. Assertiviteit is een grotere deugd dan lankmoedigheid. Er is veel onrust in onze samenleving als gevolg van een gebrek aan lankmoedigheid. Het is een uiting van onzekerheid en de angst dat we misschien iets tekortkomen. Als het onderling vertrouwen kwijnt, gaat ook de lankmoedigheid eraan.

Ongeduld

God is lankmoedig. De Bijbel maakt heel duidelijk dat God mensen ruimte geeft, Hij bevrijdt en vergeeft. Hij kan Zijn oordeel uitstellen in de hoop dat het goed komt. Dat is Zijn lankmoedigheid. In de Nederlandse Geloofsbelijdenis wordt in artikel 1 gesproken over de eigenschappen van God. Die term is eigenlijk te afstandelijk. Alsof wij de eigenschappen van God objectief kunnen vaststellen. Lankmoedigheid wordt in dat eerste artikel niet genoemd. Wel dat God een “zeer overvloedige Bron van al het goede” is. Zo is God ook lankmoedig. En dat is geen eigenschap, maar een gezindheid van God die we mogen leren kennen.

Het is vaker gezegd: lankmoedigheid is niet precies hetzelfde als geduld. Beide woorden kunnen zelfs het tegenovergestelde betekenen. Als we lang op iets moeten wachten, kunnen we geïrriteerd raken. Dit ongeduld verraadt dat we hebben zitten wachten op ons eigen voordeel. Geduld opbrengen is moeilijk als we menen ergens recht op te hebben. Dan worden we kortaf en onhebbelijk. God is in Zijn lankmoedigheid niet kortaf, Hij blijft ook niet staan op Zijn voordeel, maar gunt aan anderen. Daarom wordt Zijn lankmoedigheid in de Bijbel steeds verbonden met goedertierenheid.

De wereld is vol van gebrek aan lankmoedigheid. We kunnen de ander moeilijk verdragen, wat ons niet bevalt moet uit onze ogen verdwijnen. God is niet zo. De wereld bestaat door Zijn lankmoedigheid. Hij rekent ons niet af, maar is bedacht op ons voordeel. Hij wil ruimte scheppen voor Zijn Koninkrijk, door alles heen. Zijn lankmoedigheid laat niet het kwaad bestaan -Zijn oordeel is er ook-, nee, Hij wil een overvloedige bron van al het goede zijn.

Dankbaar

Wat betekent dit voor ons? Wij mogen dankbaar zijn voor een land met een functionerende overheid en waar een rechtsorde bestaat die ons beschermt. Dictaturen zijn meestal niet lankmoedig. Laten we dankbaar zijn voor de rechtsstaat waarin we leven. Ook dat is Gods lankmoedigheid. Ook mogen we heel zuinig zijn op de ruimte die we hebben als christenen om in onze samenleving te werken. Er zijn landen waar die mogelijkheid niet bestaat. Verder behoren wij geen mensen te zijn die anderen naar de keel grijpen wanneer zij ons iets schuldig zijn.

Een samenleving gaat te gronde als de lankmoedigheid niet meer bestaat. Lankmoedigheid geeft ruimte om te leven en te werken tot Gods eer. Van die ruimte mag de christelijke politiek gebruikmaken door in woord en daad te wijzen op God als Bron van al het goede voor mens en samenleving.

De auteur is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Wie is als de Heilige?

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van Arie Slob (ChristenUnie).

De bekende 19e-eeuwse Engelse prediker C. H. Spurgeon zei ooit dat bestudering van de vraag wie (of wat) een christen is, bestudering vraagt van de vraag Wie God is. Volgens Spurgeon was de hoogste wetenschap, de diepste overpeinzing waaraan een kind van God zich kan wijden die van de naam, de natuur, de persoon, het werk, de daden en het bestaan van de machtige God, die hij zijn Vader mag noemen.

Wie nadenkt over God, zo wist Spurgeon, zal ruimer van geest zijn dan de mens die met zijn gedachten slechts over deze nietige aardbol voortsukkelt. Juist de ootmoedige, ernstige en voortdurende studie van Christus en Die gekruisigd, de studie van God in Zijn glorierijke drie-eenheid, brengt verruiming van geest, ziel en verstand,, aldus Spurgeon in 1855. Indrukwekkende woorden, die nog meer indruk maken als je bedenkt dat hij toen nog maar 21 jaar oud was.

Jesaja

De eigenschap van God dat Hij heilig is, geeft aan dat Hij bijzonder is, zo bijzonder dat Hij Zich volstrekt onderscheidt van de wereld buiten Hem. Wie kan zijn zoals Hij? Het roepingsvisioen uit Jesaja 6 dat vanmiddag mede centraal staat, is in dat opzicht tekenend. Zelfs de engelen bedekten hun aangezicht voor deze heilige God. Jesaja hoorde hen zingen: “Heilig, heilig, heilig is de Heere der heirscharen! De ganse aarde is van zijn heerlijkheid vol!” (vers 3) . En dan belijdt de profeet Jesaja zijn schuld en zijn onbekwaamheid om woordvoerder van zo’n God te zijn (vers 5). Hij was niet van die categorie en besefte dat hij dat ook nooit worden zou.

En wij dan? Wij leven in een onzekere tijd. Als politicus heb ik de jaarwisseling gebruikt om terug te kijken op het jaar 2010. Het was op zijn zachtst gezegd een turbulent jaar. En vooruitkijkend naar het jaar 2011 vroeg ik me ook af: Wat zal dit jaar brengen? De politieke verhoudingen in ons land zijn gepolariseerd. De christelijke politiek lijkt naar de mens gesproken veel terrein verloren te hebben. Waar gaat dit heen?

Wat moeten we daarop zeggen? Natuurlijk heeft Spurgeon gelijk als hij zegt dat we ons allereerst op God moeten richten. Maar hoe kunnen wij, nietige mensen, levend in het jaar 2011, ooit deze heilige God benaderen? Laat staan aan Hem gelijk worden. Het antwoord op deze vraag is dat dit vanuit de mens ook niet mogelijk is.

Toch hoeven we hier -God zij dank- geen punt te zetten. In Jezus Christus heeft God Zijn doorboorde handen naar ons uitgestrekt. En wij mogen ons dan op onze beurt naar Hem uitstrekken. Onze handen in Zijn handen leggen. De Heilige toelaten in ons leven. En daaruit voortvloeiend in alles wat we doen op Hem afgestemd zijn, met Hem verbonden zijn, daarbij gehoor gevend aan de oproep uit Leviticus 19:2: “Weest heilig, want Ik ben heilig.”

Nieuwe Jeruzalem

En dat geeft weer moed en perspectief. Inderdaad, wij weten niet wat dit jaar ons gaat brengen. Maar we weten wel Wie onze God is. En aan deze God, de Heilige, mogen we ons toevertrouwen. Hij gaf niet alleen Zijn eniggeboren Zoon aan ons, maar ook de Heilige Geest, Die ons wil helpen dicht bij Hem te leven. Hij laat ons niet los. Hij heeft ons niet alleen laten weten waarvoor we op aarde zijn, maar ook waarnaar we op weg zijn: de heilige stad, een nieuw Jeruzalem. Ons wacht een geweldige toekomst van heiligheid en we mogen ons leven op die toekomst afstellen. Daarbij zingend: “Heilig, heilig, heilig is de Heere God, de Almachtige, Die was en Die is en Die komen zal.”

Moge die God ons allen zegenen en tot een zegen laten zijn voor de mensen om ons heen en voor de samenleving waarvan we deel uitmaken.

De auteur is lid van de Tweede Kamer voor de ChristenUnie.

Mammon vraagt om regulering

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een korte toespraak houdt. Deze toespraak is van prof. dr. ir. E. Schuurman (ChristenUnie).

De minister-president is de belangrijkste man in een kabinet. Hij heeft te maken met alles wat de regering doet. Maar de minister van Financiën is daarnaast ook belangrijk. En inderdaad, sommigen zeggen vanwege dat geld wel dat de minister van Financiën de belangrijkste ministerspost bekleedt.

Terecht wordt geldbesteding bij en door de overheid goed gecontroleerd. We weten dat er snel iets mis kan gaan. Geld geeft macht. Geld is verleidelijk, omdat je er veel mee kunt doen. Omgaan met geld in het algemeen moet altijd gecontroleerd worden. Zeker als het geld van anderen betreft, dient men zich steeds te verantwoorden.

Koning Midas

Dat is allemaal terecht. Je zou kunnen zeggen dat de praktijk ons dat heeft geleerd. De mens is gemakkelijk geneigd tot kwaad, zeker ook geneigd om verkeerd om te gaan met geld van anderen. En dan vooral om er zelf beter “in de zin van rijker” van te worden.

De hebzucht van de mens kan zo sterk zijn dat we van geld een afgod maken. Dat is de mammon waarover de Bijbel spreekt. Aan de mammon vertrouwt de mens zich gemakkelijk toe, maakt zich van hem afhankelijk en jaagt naar geld. In plaats van middel voor onderling economisch verkeer, wordt geld een doel in zichzelf.

De mens gaat dan lijken op koning Midas uit de Griekse mythologie. Deze koning mocht van de goden een gunst vragen. Daar ging hij grif op in. Hij wenste dat alles wat hij aanraakte in goud zou veranderen. Als hij dan gaat eten krijgt hij er, in plaats van brood, goud bij. Komt hij in de buurt van zijn vrouw, dan verandert zij in een klomp goud. Kortom, als alles goud wordt wat je aanraakt word je wel rijk, maar uiteindelijk verlies je alles en ga je er aan ten onder. Dat kan ook met geld gebeuren. Je hebt nooit genoeg en zelf ga je er kapot aan.

Eigenlijk was de financiële crisis van twee jaar geleden daarvan ook een teken. De hebzucht of geldzucht van banken ligt ten grondslag aan de huidige economische crisis en veroorzaakte de toename van tekorten bij de overheden. Nu is dit een probleem van alle tijden. Het is ook om die reden dat de overheden toezicht op het maatschappelijk geldverkeer hebben geregeld. Maar ook dat toezicht ging mee in de verkeerde richting. Slechts enkelen waarschuwden.

Vertrouwen

Nu overheden met de vele negatieve gevolgen van deze ontwikkeling worden geconfronteerd en de burgers daarvan de lasten moeten dragen, dringt het besef door dat overheden maatschappelijk onrecht niet alleen moeten bestraffen, maar in de toekomst ook eerder moeten signaleren en dus voorkomen. Dat is terecht. Publieke gerechtigheid eist dat optreden. Nieuwe regulering van geldstromen en versterking van toezichthouders moeten ervoor zorgen dat het vertrouwen in banken weer wordt hersteld.

Dus om in de toekomst herhaling van de financiële en economische crisis te voorkomen, zijn harde maatregelen noodzakelijk. Maar belangrijker nog is herstel van onderling maatschappelijk vertrouwen. Zonder dat vertrouwen zullen de noodzakelijke nieuwe regelingen en versterking van toezicht niet definitief helpen. Pas als een deugd als eerlijkheid, een juiste verhouding tussen prestatie en beloning -passende beloning dus- en vooral de inhoud van rentmeesterschap weer aandacht krijgen, zal maatschappelijk vertrouwen herstellen en gaan we de richting uit naar een gezonde maatschappelijke ontwikkeling.

Trouw aan God de Schepper, aan de God van de Bijbel als de Betrouwbare, geeft de beste garantie tegen de momenteel alom aanwezige afgoderij met geld, het dienen van mammon. Overheid, burgers en politieke partijen moeten beseffen welke God wérkelijk moet worden gediend.

De auteur is voorzitter van de ChristenUniefractie in de Eerste Kamer.

Ingetogenheid politieke deugd

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag wordt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst gehouden. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van Jan de Vries (CDA).

In de brief aan Titus worden jonge mannen opgeroepen “in alles ingetogen te zijn.” Geen gemakkelijke opgave. Zeker niet voor politici, zo weet ik uit ervaring. Ingetogenheid is niet direct een kernkwaliteit van politici. Want een politicus die rustig, kalm en stemmig is, zal moeite hebben om zichtbaar te worden voor zijn of haar achterban. Juist in deze tijd, waarin de media allesbepalend zijn om herkenbaar profiel te verkrijgen, is dat geen pre.

Politici worden graag gezien en gehoord. Geen wonder, want wij hebben een boodschap voor de wereld. Tenminste, zo zou het moeten zijn. In die zin kun je spreken van missionaire politici. Ik denk dat onze samenleving juist nu smacht naar politici die niet schromen hun visie uit te dragen. Een visie die voorbijgaat aan de waan van de dag, die helaas steeds meer de agenda van politiek Den Haag bepaalt.

Appelleren

“Verkondig de heilzame, onbetwistbare boodschap”, aldus Titus 2. Onze samenleving verwacht van missionaire politici ook een moreel appel. Politiek bedrijven is meer dan debatteren en amenderen. Het is ook appelleren. Zeker wanneer politici, zoals christendemocraten, niet het heil van de overheid alleen verwachten. Veel noodzakelijke veranderingen in onze samenleving kunnen alleen door die samenleving zelf worden gerealiseerd. Het is aan ons om de burgers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Op hun verantwoordelijkheid voor zichzelf, vooral voor de ander en dus voor het geheel.

Helaas is er een toenemende verlegenheid bij politici te bespeuren. Verder dan een voorzichtig en veilig commentaar in maximaal 140 tekens op Twitter komt het veelal niet. Wij zijn blijkbaar bang voor moraalridder te worden uitgemaakt. Terwijl dat in mijn ogen eerder een geuzennaam is.

Zichtbaarheid en herkenbaarheid van politici is niet in de laatste plaats van belang om ook gevoed te kunnen worden. Juist zichtbare en hoorbare politici zullen eerder aangesproken worden op hun verantwoordelijkheid en gevoed worden met praktijkervaringen en wensen uit de samenleving. Een wisselwerking die een enorme verrijking van het ambt oplevert. De kunst is dan te luisteren en niet te spreken. Terwijl juist spreken en overal een oordeel over hebben, een kernkwaliteit van politici lijkt te zijn.

Politici hebben vaak snel een oordeel. Soms zelfs zonder de zaak goed te kennen. Wij laten ons daarin verleiden door de media, die in hun ratrace met andere media graag de primeur hebben. Dat gaat echter nogal eens ten koste van de zorgvuldigheid. Daarom kun je soms beter eerst horen dan gehoord worden.

IJdel

Politici zijn net mensen. Van de ijdelste soort. Wij worden graag gezien en gehoord. Wat is het toch heerlijk om in de spotlights te staan, te merken dat alle deuren voor je opengaan, vooraan te mogen zitten, zelfs op straat herkend te worden en soms ook nog een preekstoel te mogen beklimmen.

Al die aandacht doet wat met mensen. Het gevaar ligt op de loer dat je gaat denken dat het om jou draait. Terwijl juist volksvertegenwoordigers het volk vertegenwoordigen en een representant zijn van hun politieke stroming. Een politicus is daarom in de eerste plaats een dienaar. Een dienaar van het volk of van de Kroon. Of nog beter gezegd, in de traditie van Groen van Prinsterer: een dienaar van God, Nederland en Oranje.

Politici die graag gezien en gehoord worden, voldoen aan de verwachtingen, maar lopen ook grote risico’s. Misschien kunnen wij daarom meer leren van Titus dan op het eerste gezicht lijkt. Ingetogen, ofwel rustig, kalm, waardig en stemmig, zijn misschien wel meer kernkwaliteiten voor een politicus dan wijzelf durven te erkennen.

De auteur is lid van de Tweede Kamer voor het CDA.

Het wonder van Ninevé

Lezing van by Korstiaan van Vliet

In de Waalse Kerk in Den Haag vindt iedere derde dinsdag van de maand een residentiepauzedienst plaats. Een Haagse predikant spreekt een meditatie uit, waarna een politicus van een van de christelijke partijen een toespraak houdt. Deze toespraak is van Jan Schinkelshoek (CDA).

’t Is een wonderlijk verhaal, dat van Jona. Nee, ik doel niet op de onstuimige storm, op de grote vis, op de wonderboom. Zelfs niet op de wonderlijke wegen van Jona, de weerspannige, mokkende profeet. Nee, veel wonderlijker is het optreden van de koning van Ninevé.

De residentiepauzediensten staan dit jaar in het teken van dienstbaarheid: “Gij dienaars van Hem Die alles regeert”. Jona laat zich maar met moeite in het rijtje van luisterende, trouwe, voorbeeldige en gehoorzame dienaars voegen. Hij loopt weg, hij loopt de verkeerde kant uit. En als hij zich toch schikt, is het met duidelijke, zelfs groeiende weerzin. Maar misschien getuigt het verhaal van Jona daarom des te sterker van Hem Die alles regeert.

Boetepreekje

Als Jona door de vis op het droge gespuwd is, ontvangt hij Gods opdracht voor de tweede keer: “Sta op, ga naar Ninevé.” Hij besluit bij nader inzien toch maar te gehoorzamen. Maar als hij ten langen leste in de grote stad aankomt slaat de dwarsheid alweer toe. Zelfs in de herkansing vat Jona zijn missie wel heel erg minimalistisch op. Verder dan één dagreis trekt hij de stad -drie dagreizen groot- niet in, twee derde laat de profeet ongezien aan z’n lot over. Zijn boetepreek is een van de kortste uit de geschiedenis. Welgeteld niet meer dan vijf woorden, in het Hebreeuws: “Nog veertig dagen, dan wordt Ninevé weggevaagd?”

Zijn optreden heeft niettemin een effect waar menig politicus ook buiten verkiezingstijd jaloers op wordt. De hele stad, van hoog tot laag, raakt in rep en roer. Er wordt een vastentijd, tijd van berouw en inkeer, afgeroepen. Het is al gauw meer dan een volksbeweging, de koning komt in actie. Het is -er bestaat geen twijfel over, zo uitvoerig wordt het beschreven- de koning die de regie bij de massale boetedoening van het volk voert. Gedetailleerd -in schrille tegenspraak met Jona’s boetepreekje- wordt beschreven wat van de bevolking wordt verwacht: niets eten, niets drinken, rondgaan in zak en as en vooral krachtig bidden. Maar dat is niet genoeg. De koning beseft dat het om méér dan een boetedoening moet gaan. Nee, het komt aan op een ommekeer, een bekering. “Laat iedereen anders gaan leven en breken met het onrecht dat hij doet.” En God laat zich verbidden: “Toen God zag dat zij inderdaad anders begonnen te leven, kwam Hij terug op wat Hij gedreigd had hun aan te doen. Hij deed het niet.”

Verwildering

Dit Bijbelverhaal verdient een steviger plek in het christelijke politieke denken. De overheid, het bestuur, de politiek, ze doen ertoe. Het verhaal over de koning van Ninevé mag je lezen als een oproep aan overheid, bestuur en politiek.

Om zich bewust te zijn van de verantwoordelijkheid die men draagt. Om niet van alles te laten gebeuren. Om niet lijdelijk toe te zien. Om de regie te nemen.
Om niet mee te gaan met gemakkelijke oplossingen, om niet mee te deinen op de waan van de dag, om verwildering tegen te gaan.
Om onrecht, onrechtvaardigheid en onbarmhartigheid te benoemen en aan te pakken. Om te investeren in recht en gerechtigheid, in samenhang en samenwerking, in verbinding en verzoening. Om te doen wat gedaan moet worden. Ja, om, in de woorden van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de ongebondenheid der mensen te bedwingen, om toe te zien dat alles met goede ordinantie toega.

De koning van Ninevé, de politiek leider van die grote stad, was een belangrijke, vitale schakel in de goede afloop. Iemand die zich, wellicht zonder het zich uitdrukkelijk bewust te zijn, ontpopte als “dienaar van Hem Die alles regeert.”

Ja, het is een wonderlijk verhaal, dat van Jona.

De auteur is lid van de Tweede Kamer voor het CDA.